ยีนของนกจะเป็นตัวควบคุมลักษณะต่างๆและสามารถสืบทอดไปถึงลูกหลานโดยการผสมพันธุ์ ในกระบวนการกลายพันธุ์ของนกจะเกิดจากยีนอย่างน้อยสองตัวเกิดการเปลี่ยนแปลงในส่วนของพันธะระหว่างยีน พันธะที่ว่านี้ก็จะประกอบด้วยโครโมโซมเรียงตัวกันอยู่ และโครโมโซมก็เป็นตัวกำหนดลักษณะต่างๆของนก โดยคงลักษณะของยีนไว้ ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โครโมโซมของเพศผู้กับเมียจะแทนด้วย XX และXYตามลำดับ แต่ในสัตว์ปีก เช่นนกจะตรงกันข้ามกัน โดยนกเพศผู้จะแทนสัญลักษณ์ด้วยZZเนื่องจากมีโครโมโซมเพศสองตัวเหมือนกันทั้งสองแท่ง และตัวเมียแทนด้วยZW  เนื่องจากโครโมโซมทั้งสองในนกเพศเมียมีขนาดไม่เท่ากัน นกจะต่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมโดยสิ้นเชิง และเมื่อนกผสมพันธุ์นกตัวผู้จะเป็นฝ่ายที่กำหนดการถ่ายทอดมากกว่านกตัวเมีย และนกตัวผู้จะดำรงยีนได้ในสถานะของยีนแฝง sex linked นกที่มีความผิดปรกติของยีนในส่วนของโครโมโซมเพศ จะมีการกำหนดลักษณะของลูกตามกฎของsex linked นกตัวเมียจะมีแค่โครโมโซมที่กำหนดการถ่ายทอดแค่โครโมโซมเดียว โดยโครโมโซมที่แทนด้วยWนั้นไม่มีผลอันใดต่อการถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรม ส่วนการกลายพันธ์ลักษณะอื่นๆ จะเกิดขึ้นในส่วนของautosomal คือส่วนโครโมโซมของร่างกาย โครโมโซมชนิดนี้เป็นโครโมโซมที่ไม่มีส่วนเกี่ยวใดๆกับโครโมโซมเพศ การกลายพันธุ์ในชนิดที่ไม่เกี่ยวกับโครโมโซมเพศจะเกิดขึ้นในส่วนของautosomeเป็นส่วนใหญ่ นกที่มีสปีชี่ส์เดียวกันหรือชนิดเดียวกันจะมีจำนวนโครโมโซมท่ากันทั้งเพศผู้และเพศเมีย

ยีนเด่นและยีนด้อยของนก คือลักษณะทางพันธุกรรมของการสืบต่อลักษณะของยีนไปในยังลูกนก เราจะไม่ถือว่ายีนเด่นเป็นเช่นเดียวกับลักษณะเด่นหรือเป็นลักษณะที่ต้องการในด้านที่มองเห็นเด่นชัดหรือเสียงที่ไพเราะ แต่เป็นยีนที่สามารถสืบทอดไปได้ในรุ่นลูกสามารถข่มยีนด้อยให้อยู่ในรูปของยีนแฝง ตัวนกจะมียีนเด่นและยีนด้อยอยู่ปนกัน เช่นลักษณะของสีขนเมื่อนำนกสีขนแบบนกป่า มาผสมกับนกเผือก รุ่นลูกของมันก็จะเป็นนกที่มีสีขนแบบนกป่า โดยแฝงยีนด้อยความเป็นนกเผือกในตัวของลูกนกไว้ แต่ถูกข่มโดยยีนเด่นที่เป็นสีขนแบบนกป่าโดยไม่แสดงสีขนแบบเผือกออกมา ลักษณะของสีขนนี้ถูกควบคุมโดนยีนของนก และจะสืบทอดไปสู่รุ่นลุกเพื่อแสดงลักษณะนั้นๆออกมา

นกเขาเล็กหรือนกเขาชวาที่เลี้ยงอยู่ตามบ้านมีบรรพบุรุษที่เป็นนกป่า มนุษย์เราได้นำนกป่าขยายพันธุ์ในกรงเลี้ยงและสืบเชื้อสายเป็นสิบเป็นร้อยปี เรียกว่านกลูกผสม โดยทั่วไปแล้วนกป่านั้นจะมีเสียงไม่ไพเราะเอาเสียเลย มนุษย์จึงทำการคัดเลือกโดยนำเอานกตัวพ่อแม่พันธุ์เสียงดีที่จับมาจากป่า นำมาเพาะและคัดเอานกตัวที่เสียงไพเราะมากที่สุดเพาะพันธุ์ต่อๆกันมา นกเขาเล็กหรือนกเขาชวาที่เกิดจากนกลูกผสมจะมีคำปลายและพยางค์ที่แตกต่างจากนกป่า นกเขาใหญ่ลูกผสมก็จะมีเสียงที่นุ่ม และขันได้เร็วและบ่อยกว่านกป่า ในกรณีของนกแฟนซีก็เช่นกัน นกที่มีสีขนแปลกออกไปจากเดิมก็เกิดมาจากนกป่า เราเห็นว่ามันสวยงามจึงนำมาเพาะพันธุ์ การขยายพันธุ์ในลักษณะนี้ทำให้นกที่เกิดมาต่างจากนกปรกติทั้งในด้านลักษณะภายนอกและเสียงร้อง