|
ลักษณะนกเขาใหญ่ที่ดี
ของ หลวงสีหเสน สุนทร
|
||
|
ถ้าจะเสาะแสวงหาสัตว์นก ขนคอยาวเท่าสีผักปลัง ขนสันหนาขอบตากว้าง ถึงสองกุกสามกุกหรือกุกแกม ถึงปากสั้นพานจะใหญ่แต่ปลายงอ นัยน์ตาสุกเหมือนลูกพุงดอดี ทุกขนดำล้ำลึกน้ำหมึกมาก ทั้งสูงใหญ่ใครเครือเชื่อตำรา เมื่อบินตกยกปีกประสานปก สูงระหง องอาจ ไม่ขลาดใคร ที่ถัดคอต่อหลังตั้งเป็นหนอก เชิงคารมลบสำเนียงเสียงสนั่น ขอแถลงแจ้งประจักษ์อักษรศรี ตามคัมภีร์เชื้อชาติปราชญ์ชำนาญ กำพุชนทั่วแดนเป็นแก่นสาร หรือกอบการชนพนันเดิมพันทรัพย์ ถ้าเต็มแย่คงอย่าสองรากลับ กำหนดนับนัดใหม่คงได้ชน หนึ่งนกลักษณะดีศีรษะใหญ่ ปากกว้างงอศอยาวเท้าใหญ่ยล สองปีกไซร้ไขว้กันสันหลังแหลม ที่หมึกนิลนั้นชัดจัดประจำ ทั้งสูงใหญ่ไหล่ผายตอนท้ายตก ไม่แกมกุกโลเลสักเวลา ยกปีกบินเหินดำเนินหยุด เป็นนกฉลาดอาจรู้สกุณี สอง นกนั้นพึ่งแจ้งแห่งคำกล่าว นามหอยแก้วขจรแต่ก่อนเพรง จะมีจินดาเงินตราทอง จะได้ยศศักดิ์ใหญ่ไม่แชเชือน สามนกนั้นบริสิทธิ์ขันพุทโธ กอบอุดมไร่นาแลคาวี อาจคุ้มภัยแพ้ได้ไปทั่วทิศ เพราะนกดีให้ผลดลประจำ สี่ นกดีมีกุกทั้งหน้าหลัง นามบัวโรยโบยบินเป็นจินดา จะมั่งมีศรีศักดิ์เกษมสานต์ ห้ามโปถั่วฝิ่นเหล้าเป็นเค้ามูล ห้า หลิ่วตันคูขันไม่มีกุก ปราศจากทุกข์โศกโรคร้อนรน หก นกน้อยนั้นมีสร้อยรอบคอ แม้นผู้เลี้ยงเป็นไพร่จะได้ดี แต่ให้หมั่นทำนาแลหาผล อย่าหมายพึ่งนกนักนั่งแหงนเงย เจ็ด นกสามกุกเรียกใส่กุก นามโปร่งฟ้าหน้าทับจับจำเรียง ประกอบดีมีสุขทุกเวลา เพราะปักษาดีหนาพาเจริญ แปด นกดีมีคารมลมฝีปาก ยิ่งกว่าหาเงินตราจินดานิล คือขนน้อยคอหนอกจะบอกให้ คางสั้นสร้อยยอกบอกไม่เกรง รูปเหมือนตัวเมียเตี้ยดังเป็ด พจน์ตรีถ้วนหวนเหเล่ห์สิ้นลม ท่านขอมเก่าขอมใหม่ผู้ใดอ่าน ห้าลักฉกนกเขาได้เอามา แม้นได้มาเลี้ยงไว้ไม่เป็นผล ยืนจับเจ่าจนพลบจบเป็นมูล แม้นต่อได้เขาให้ทางไมตรี เจ้าขอขายควรหมายสกุณา มีคารมชิวหาเวลาขัน ถ้านกดีฝีมือลือโด่งดัง หาได้นกอย่านี้ดีหนักหนา ขังกรงหวายตระค้าน่าชมเชย
|
ดูไหล่ผายท้ายตกและอกตั้ง สนับชิดปิดหลังไม่พลอมแพลม สนับไชยสองข้างสล้างแหลม จะหลิ่วต่อแต้มก็ตามที เล็บนิลดำเหมือนดินสอประสมสี สอดสีสองชั้นดังพรรณา คูขันมากลากดังปากว่า บินถาบถาเสียงลั่นสนั่นไพร ปีกติ่งตกไม่ขจัดไม่พลัดไพล่ ศีรษะใหญ่ไขยืดพืดเดิมพัน บริบูรณ์พูนพอก คูขยัน ชาตินกสำคัญ คูขันเอย ลักษณะเค้ามูลสกุณี ด้วยตั้งจิตคิดไว้ให้เป็นผล ที่รักเลี้ยงนกเขาแก้รำคาญ นกเขาดีต้องตำราอย่ากลัวแพ้ ไม่เสียเงินขายหน้าพาเพื่อนยับ
ขอบตาไซ้รกว้างชัดไม่ขัดสน ดูแข้งปนปลังผักนักขาดำ โลมาแซมหนายาวขนองหนำ ไม่มีคลำเปื้อนเปรอะเลอะโลมา พิศอก อกตั้งดังจะถา นับหลิ่วปักษากุกไม่มี ทำนองครุฑผลาญวาสุกรีศรี ต้องคัมภีร์หมายมาดปราชญ์นักเลง เล็บก้อยขาวทั้งคู่ดูเหมาะเหม็ง จงรีบเร่งเลี้ยงไว้ที่ในเรือน ทั้งข้าวของผู้คนมากกล่นเกลื่อน คงจะเหมือนตำราปักษาดี จะภิญโญผู้เลี้ยงมีศักดิ์ศรี คชามีมิ่งม้ากระบือดำ สำราญจิตจากเศร้าทุกเช้าค่ำ เหตุขันคำพุทโธ นี้โสภา สำเนียงดังน่ารักเป็นหนักหนา ใครได้มาเลี้ยงไว้จะให้คุณ พอควรการแก่ถวิลไม่สิ้นสูญ เชื่อตำราคงไม่สูญสมบัติตน จะให้สุขผู้เลี้ยงสถาผล จะโสภณกอบสุขทุกข์ไม่มี นามนกหนอมงคลวิมลศรี คงเลื่อนที่เป็นพระไม่ละเลย พอเลี้ยงตนภริยาบุตราเอ๋ย กายจะเคยแห้งดิ้นสิ้นเสบียง อีกแซมกุกหมั่นขันสนั่นเสียง ถ้าใครเลี้ยงพูนผลไม่จนเงิน ท่านเมตตาสารพันไม่หันเหิน อย่าเผลอเพลินค่ำเช้าให้ข้าวกิน เสาะหายากใกล้ไกลในไพรสิณฑ์ หวังถวิลที่สวาทปราชญ์นักเลง คอรัดไซร้ไหล่ตั้งดูปลั่งเปล่ง เกล็ดก้อยเพ่งพิศครบนพปากกลม ไม่กล่าวเท็จเสียงเพราะคารมสม นามอุดมสามเส้าเข้าตำรา เชิญวิจารณ์สืบเสาะแสวงหา หนึ่งห้ามกล้าขู่เขาเอาด้วยบุญ นกหมองหม่นลืมลมคารมสูญ ฉันกุณฑ์แจ้งความตามตำรา หรัญมีครบถือตามซื้อหา ซื้อมาเลี้ยงไว้คงได้ฟัง ก้องสนั่นเสนาะเสียงสำเนียงสังข์ มิได้พลั้งปราชัยแก่ใครเลย หมั่นอุตส่าห์จงรักนักเลงเอ๋ย เลี้ยงให้เคยคุ้มคนปรนจงดี
|
|
